ระบบควบคุมรถไฟฟ้าอัตโนมัติ คืออะไร ?

                ระบบควบคุมรถไฟฟ้าอัตโนมัติ หรือ Automatic Train Operation เป็นส่วนหนึ่งของระบบอาณัติสัญญาณสมัยใหม่ ซึ่งมีหน้าที่ในการควบคุมการเคลื่อนที่ของขบวนรถไฟฟ้าจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่ง ภายใต้มาตรฐานด้านความปลอดภัยสูงสุดที่มีต่อผู้โดยสาร โดยมีแนวคิดว่า ระบบสามารถรับรองความปลอดภัยในการให้บริการได้ดีกว่าคนขับภายใต้สถานการณ์ปกติ และช่วยลดความผิดพลาดที่เกิดจากคนขับได้อีกด้วย ทั้งนี้ระบบควบคุมรถไฟฟ้าแบบอัตโนมัติ ยังสามารถแบ่งระดับของระบบอัตโนมัติ (Grade of Automation: GoA ) ออกเป็น 5 ระดับ ได้แก่

1. GoA 0 หรือ การเดินรถโดยปราศระบบควบคุม การเดินรถในรูปแบบนี้ ความรับผิดชอบในการควบคุมการเดินรถจะตกอยู่ที่คนขับ ซึ่งคนขับมีหน้าที่ในการขับเคลื่อนรถไฟฟ้าให้ไปตามแนวเส้นทาง และควบคุมความเร็วด้วยตนเอง

2. GoA 1 หรือ การเดินรถโดยมีระบบป้องกัน การเดินรถในรูปแบบนี้ คนขับจะมีหน้าที่ในการควบคุมความเร็วด้วยตนเอง ภายใต้ความเร็วที่ระบบอนุญาตให้ขับเคลื่อน มีหน้าที่จอดให้ตรงสถานีและเปิด-ปิดประตูตามที่ระบบอนุญาต รวมไปถึงหากเกิดเหตุขัดข้องในระบบ คนขับมีหน้าที่ในการปฏิบัติการด้วย

3. GoA 2 หรือ การเดินรถอัตโนมัติแบบมีคนขับ การเดินรถในรูปแบบนี้ หน้าที่ในการขับเคลื่อนขบวนรถ และการจอดในสถานี อยู่ภายใต้การรับผิดชอบของระบบควบคุมการเดินรถอัตโนมัติ ยกเว้น การปิดประตู และการปฏิบัติต่อเหตุขัดข้อง ยังคงเป็นความรับผิดชอบของคนขับ โดยระบบนี้มีการใช้งานในบ้านเรา ทั้ง BTS และ MRT

4. GoA 3 หรือ การเดินรถอัตโนมัติแบบมีผู้ดูแลขบวนรถ การเดินรถในรูปแบบนี้ เรียกว่าได้ว่าเป็น ระบบควบคุมการเดินรถไฟฟ้าอัตโนมัติแบบไร้คนขับชนิดหนึ่ง ระบบควบคุมการเดินรถอัตโนมัติมีหน้าที่ในการขับเคลื่อนขบวนรถ และการจอดในสถานี คล้ายคลึงกับ รูปแบบ GoA 2 ซึ่งแตกต่างที่ การปิดประตู และการปฏิบัติต่อเหตุขัดข้อง เป็นความรับผิดชอบของผู้ดูแลขบวนรถ ซึ่งรถไฟฟ้าที่ให้บริการในรูปแบบนี้ จะไม่มีห้องคนขับ

5. GoA 4 หรือ การเดินรถอัตโนมัติแบบเต็มรูปแบบ การเดินรถในรูปแบบนี้ เป็นระบบควบคุมการเดินรถแบบเต็มรูปแบบ ปราศจากคนขับและผู้ดูแลบนขบวนรถ ระบบมีหน้าที่รับผิดชอบทั้งการขับเคลื่อนขบวนรถ จอดที่สถานี เปิด-ปิดประตู รวมไปถึงในสถานการณ์ที่มีเหตุขัดข้องด้วย  ซึ่งปัจจุบันมีหลายประเทศที่นำระบบนี้เข้ามาใช้แล้ว เช่น อังกฤษ สเปน สิงคโปร์ ฮ่องกง เป็นต้น ตามคลิปวิดีโอ เป็นตัวอย่างของ Paris metro line 1 ที่มีการนำระบบ GoA4 มาใช้งาน

 

 

ประโยชน์ของระบบควบคุมรถไฟฟ้าอัตโนมัติแบบไร้คนขับ

1.       สร้างประสบการณ์ในการเดินทางแก่ผู้โดยสาร เนื่องจากรถไฟฟ้าที่ใช้ในโครงการส่วนใหญ่ จะไม่มีห้องคนขับ ทำให้ผู้โดยสารสามารถมองเห็นเส้นทางข้างหน้าขณะที่รถไฟฟ้ากำลังเคลื่อนที่ ซึ่งสามารถสร้างประสบการณ์ในการเดินทาง และนำไปสู่ความถี่ในการใช้บริการ รวมถึงชื่อเสียงของโครงการนั้นๆอีกด้วย ตัวอย่างเช่น คลิปวิดีโอต่อไปนี้ เป็นประสบการณ์การเดินทางของนักท่องเที่ยวซึ่งถ่ายทอดผ่านการโดยสารรถไฟฟ้า ณ ประเทศเดนมาร์ก

 

2. ลดต้นทุนการดำเนินการ เป็นที่แน่ชัดว่า ระบบนี้ปราศจากคนขับและผู้ดูแลบนขบวนรถ ทำให้ค่าจ้างเหล่านี้ลดลง และส่งผลให้กำไรของกิจการสูงขึ้น

3. เพิ่มคุณภาพการบริการ ผู้โดยสารจะได้รับบริการที่ตรงต่อเวลา มีความสะดวกสบายมากขึ้น

4. ความปลอดภัยของระบบสูงขึ้น เนื่องจากความรับผิดชอบและหน้าที่ทั้งหมดอยู่ที่ระบบ และเป็นการลดข้อผิดพลาดที่เกิดจากคนขับ


แนวโน้มของระบบควบคุมรถไฟฟ้าอัตโนมัติแบบไร้คนขับในอนาคต

                จากข้อมูลการคาดการณ์การเติบโตของระบบควบคุมรถไฟฟ้าอัตโนมัติ ณ ปี 2011 ของ International Association of Public Transport พบว่า แนวโน้มมีอัตราที่สูงขึ้นในทุกๆปี ซึ่งในหลายๆประเทศมีแนวคิดที่จะนำระบบนี้เข้ามาใช้งาน สำหรับประเทศไทยนั้น รฟม. มีข้อกำหนดที่เปิดกว้างกับผู้ให้บริการเดินรถต่างๆที่สนใจเข้ามาประมูลสร้างระบบและให้บริการ โอกาสที่จะพัฒนาไปสู่รถไฟฟ้าไร้คนขับนั้น ผู้ให้บริการต้องปรับตัวทั้งโครงสร้างองค์กรและรูปแบบการให้บริการ เพื่อรองรับระบบดังกล่าว เราเชื่อว่าในอนาคต เมื่อความพร้อมของผุ้ให้บริการมากขึ้น เราจะได้มีโอกาสนั่งรถไฟฟ้าแบบไร้คนขับอย่างแน่นอน

Reference: www.uitp.org/

icon-view877
ผู้สร้าง : SUPALUX
วันที่สร้าง : 09.07.2562 เวลา 11:43 น.