อายุ 16 ได้เลือกตั้ง: ทำไมการลดเกณฑ์ผู้มีสิทธิ เลือกตั้งลงมาที่ 16 ปีถึงดีต่อประชาธิปไตย?

 
ประเทศไทยมีประชากรอายุระหว่าง 16-17 ปี จำนวนรวมแล้วกว่า 1,580,000 คน จะเป็นอย่างไรหากพวกเขาจะได้รับสิทธิเลือกตั้ง?
 แนวคิดเรื่องลดอายุผู้มีสิทธิเลือกตั้ง ไม่ได้ปรากฎขึ้นอย่างที่ไม่มีเหตุผล แต่เป็นทั้งข้อเสนอที่เกิดขึ้นมาอย่างต่อเนื่อง แนวคิดนี้นอกจากจะเชื่อในพลังของคนรุ่นใหม่ว่าพวกเขามีเหตุผลที่เพียงพอในการใช้สิทธิเลือกตั้งแล้ว มันยังถูกมองว่าเป็นการขยับขยายขอบเขตของสำนึกความเป็นพลเมือง ตามระบอบประชาธิปไตยอีกด้วย
มิหนำซ้ำ แนวคิดนี้ยังได้กลายเป็นหัวข้อหนึ่งในการหาเสียงของผู้สมัครรับเลือกตั้งหลายคนในประเทศต่างๆ ทั้งอังกฤษ และสหรัฐอเมริกา
แนวคิดนี้มีที่มาที่ไปอย่างไร? ELECT ขอพาทุกท่านไปหาคำตอบพร้อมๆ กัน
 
แม้ว่าต้นทางของข้อเสนอให้ลดอายุผู้มีสิทธิเลือกตั้งลงจาก 18 ปีเป็น 16 ปีนั้นจะสืบหาได้ยาก บางข้อมูลระบุว่า มันเกิดกระแสตั้งแต่ยุค 1990s บ้างก็ชี้ว่ามาตั้งแต่ก่อนหน้านั้น
อย่างไรก็ดี กระแสนี้ได้ถูกพูดถึงอย่างจริงจังและเข้มข้นขึ้นในช่วงหลังๆ มานี้เอง เมื่อนักการเมืองในสหราชอาณาจักร เคยเสนอกฎหมายให้แก้ไขอายุขั้นต่ำของผู้มีสิทธิเลือกตั้งให้เป็น 16 ปี ในปี 1999 และปี 2005 แต่การผลักดันนี้ก็ไม่เป็นผลมากนัก เพราะว่าสภาในขณะนั้นปฏิเสธ 

Photo by Alf Melin
 
แนวคิดเรื่องนี้ยังได้รับการอภิปรายอย่างกว้างขวางขึ้นอีกในปี 2014 เพราะสภาของสก็อตแลนด์ได้เห็นชอบให้ลดอายุขั้นต่ำของผู้มีสิทธิลง ‘ประชามติ’ (referendum) ในการแยกตัวออกจากสหราชอาณาจักร ส่งผลให้สิทธิการโหวตเพื่อกำหนดชะตาตัวเองของชาวสก็อตแลนด์ ได้รับการขยายขอบเขตมากยิ่งขึ้น 
เมื่อเรื่องเกิดขึ้นในสก็อตแลนด์ เสียงสะท้อนก็ย่อมส่งสะเทือนไปยังเพื่อนบ้านอย่างอังกฤษ จังหวะแบบนี้เองที่คนอังกฤษได้กลับมาหยิบประเด็นลดอายุผู้มีสิทธิเลือกตั้งมาถกเถียงกันอีกรอบหนึ่ง
คราวนี้ ยังมีตัวอย่างนอกเหนือจากสก็อตแลนด์อีกด้วย เพราะถึงแม้ว่ารัฐบาลส่วนกลางในหลายประเทศ จะยังไม่เปลี่ยนแปลงเรื่องเกณฑ์อายุในภาพรวมๆ แต่กระแสนี้ก็เกิดขึ้นในการเลือกตั้งท้องถิ่น หรือระดับย่อยๆ ในหลายๆ แห่งมาแล้วด้วยเหมือนกัน ไม่ว่าจะเป็น การเลือกตั้งท้องถิ่นในประเทศเอสโตเนีย รวมถึงการเลือกตั้งท้องถิ่นในบางรัฐของอเมริกา
 
เหตุผลและความสำคัญของการลดอายุผู้มีสิทธิเลือกตั้ง
 
เว็บไซต์ของกลุ่ม ‘FairVote’ ที่ทำหน้าที่เป็นแพลตฟอร์มความคิดเห็นเกี่ยวกับการปฏิรูประบบเลือกตั้งในสหรัฐฯ ได้อธิบายถึงข้อดีในการลดเกณฑ์อายุขั้นต่ำมาเป็น 16 ปีเอาไว้อย่างน่าสนใจว่า
ในบริบทของสหรัฐฯ นั้น คนรุ่นใหม่ๆ ที่อายุถึง 16 นั้น พวกเขาก็ได้รับการพิสูจน์ถึงเรื่องการตัดสินใจและการดูแลตัวเองได้แล้ว สะท้อนผ่านสิทธิทางสังคมต่างๆ ที่พวกเขาได้รับ ไม่ว่าจะเป็น การเสียภาษี หรือการได้รับอนุญาตให้ขับรถได้ 
ที่สำคัญคือ ถึงแม้เกณฑ์เดิมคือให้เลือกตั้งในอายุ 18 ปี แต่เอาเข้าจริงๆ ผู้มีสิทธิเลือกตั้งหลายคนก็ต้องรอไปอีกหลายปี จนกว่าจะได้เลือกตั้งครั้งแรกในชีวิต พูดให้ชัดขึ้นคือ การที่คุณอายุครบ 18 ปี มันอาจจะหมายความว่า การได้ใช้เลือกตั้งครั้งแรกมันอาจจะต้องรอไปถึงตอนที่อายุเกือบ 22 ปีเลยก็ได้ ดังนั้น การลดอายุลงมาเหลือ 16 ปี ก็น่าจะช่วยให้คนที่ควรจะได้สิทธิเลือกตั้ง ได้ใช้สิทธิเร็วขึ้นกว่าเดิม
เหตุผลสนับสนุนอีกข้อหนึ่ง มาจากงานวิจัยในประเทศเดนมาร์กที่พบว่า การให้สิทธิคนวัย 16  ได้เลือกตั้ง (ซึ่งอาจจะได้เลือกจริงๆ ตอนอายุ 18 หรือมากกว่านั้น) มันน่าจะเป็นช่วงเวลาสำคัญที่พวกเขาได้สั่งสมประสบการณ์ตามระบอบประชาธิปไตยได้เร็วขึ้น ซึ่งประสบการณ์นี้มันจะติดตัวพวกเขาไปในช่วงวัยของการเติบโตเป็นผู้ใหญ่ได้พอดี